Hoofdpijnklachten

Het hoofd vormt het bovenste onderdeel van het lichaam en bestaat uit de schedel, de hersenen en verschillende structuren die belangrijk zijn voor onder andere bewegen, voelen en waarnemen. De schedel beschermt de hersenen en bestaat uit verschillende botten die stevig met elkaar verbonden zijn. De hersenen vormen samen met het ruggenmerg het centrale zenuwstelsel en zijn betrokken bij onder andere het verwerken van pijn, beweging, evenwicht en zintuiglijke informatie. In en rondom het hoofd bevinden zich daarnaast verschillende zenuwen, bloedvaten, spieren en gewrichten. Deze structuren werken nauw samen met de nek en spelen een belangrijke rol bij het ontstaan en verwerken van hoofdpijn.

Hoofdpijn kan zowel een symptoom als een aandoening op zichzelf zijn. Er bestaan verschillende soorten hoofdpijn met ieder hun eigen kenmerken, ontstaansmechanismen en behandeling.

De internationale classificatie van hoofdpijnaandoeningen (ICHD-3) maakt grofweg onderscheid tussen primaire en secundaire hoofdpijn.

Als de hoofdpijn zelf de ziekte of aandoening is, spreken we van primaire hoofdpijn. Er is dan geen andere onderliggende ziekte die de pijn veroorzaakt.De belangrijkste vormen zijn:

Als de hoofdpijn het gevolg is van een andere lichamelijke oorzaak of ziekte, werkt het als een symptoom (secundaire hoofdpijn). Voorbeelden hiervan zijn hoofdpijn na een hoofd- of nektrauma, hoofdpijn door medicatie-overgebruik, cervicogene hoofdpijn of hoofdpijn die samenhangt met een aandoening van de nek.

Een belangrijk uitgangspunt is daarom dat niet iedere hoofdpijn vanuit de nek komt.

Er bestaat meestal niet één oorzaak.

Hoofdpijn ontstaat door een samenspel tussen verschillende systemen die betrokken zijn bij pijnwaarneming en pijnverwerking. Afhankelijk van het type hoofdpijn kunnen onder andere het trigeminale systeem, hersenstam, autonome zenuwstelsel, nekstructuren en centrale pijnverwerking een rol spelen.

Ook factoren buiten het zenuwstelsel kunnen invloed hebben. Denk bijvoorbeeld aan:

Daarom is het vaak te eenvoudig om hoofdpijn te verklaren vanuit één spier, één gewricht of één afwijking op een MRI.

Hoofdpijn kan zich op verschillende manieren uiten. De pijn kan bijvoorbeeld drukkend, stekend of kloppend zijn en kan zowel aan één kant als aan beide kanten van het hoofd voorkomen. Daarnaast kunnen klachten zoals nekpijn, misselijkheid, duizeligheid en overgevoeligheid voor licht of geluid optreden. De kenmerken, duur en frequentie van de klachten verschillen per persoon en zijn mede afhankelijk van het type hoofdpijn.

De behandeling van hoofdpijn is afhankelijk van het type hoofdpijn en de factoren die de klachten beïnvloeden. Afhankelijk van de oorzaak en het klachtenbeeld kan de behandeling bestaan uit oefentherapie, het verbeteren van de beweeglijkheid en belastbaarheid van de nek, manuele therapie en advies over bewegen, belasting en herstel.

Bij hoofdpijn waarbij de nek en het bewegingsapparaat een duidelijke rol spelen, kan fysiotherapie helpen om de nekfunctie en het bewegingspatroon te verbeteren en de belastbaarheid geleidelijk op te bouwen. Ook bij migraine en spanningshoofdpijn kan regelmatig bewegen en gericht trainen onderdeel zijn van een bredere behandeling.

Het doel is niet alleen het verminderen van de hoofdpijn, maar ook het verbeteren van het dagelijks functioneren en het vergroten van de grip op de klachten.